नेपाली कांग्रेसको विभाजन: ऐतिहासिक मोड कि राजनीतिक दुर्घटना ?
काठमाडौं । नेपाली राजनीतिको मियो मानिने नेपाली कांग्रेसमा आएको यो फुट केवल एउटा दलको विभाजन मात्र होइन, बरु दशकौँदेखि गुम्सिएको पुस्तान्तरणको आक्रोश र विचारको टकरावको उत्कर्ष हो। महामन्त्रीद्वय गगन थापा र विश्वप्रकाश शर्माको नेतृत्वमा भएको यो विद्रोहले कांग्रेसको परम्परागत संरचनालाई जरैदेखि हल्लाइदिएको छ। एकातिर सभापति शेरबहादुर देउवाको ‘विधि र अनुशासन’ को अडान छ भने अर्कोतिर युवा पुस्ताको ‘रूपान्तरण र नेतृत्व’ को हुटहुटी। यी दुई विपरित धारको मिलनविन्दु नभेटिँदा अन्ततः ८ दशकभन्दा लामो इतिहास बोकेको पार्टी दुई फ्याक भएको छ।
आगामी निर्वाचनको मुखैमा भएको यो विभाजनले लोकतान्त्रिक कित्तामा ठूलो शून्यता पैदा गरेको छ। निर्वाचन आयोगको ढोकामा पुग्ने ‘रुख’ चिह्न र आधिकारिकताको कानुनी लडाइँले कार्यकर्ताको मनोबल गिराउने निश्चित छ। इतिहास साक्षी छ, जब-जब कांग्रेस फुटेको छ, त्यसको सिधा फाइदा कम्युनिस्ट शक्तिहरूलाई पुगेको छ। यसपटक पनि ‘रुख’ को भोट बाँडिँदा त्यसको लाभ नेकपा (एमाले) र उदाउँदो शक्तिका रूपमा रहेको रास्वपाले उठाउने स्पष्ट देखिन्छ। गगन थापाले ‘जेन्जी’ र नयाँ मतदाताको आशा जगाउन सफल भए पनि गाउँ-गाउँमा फैलिएको देउवा पक्षको संगठित सञ्जाललाई चिर्नु उनको लागि फलामको चिउरा चपाउनु सरह हुनेछ।
विभाजित कांग्रेसका दुवै पक्षले आफ्नो अस्तित्व रक्षाका लागि अन्य दलहरूसँग बैसाखी खोज्नुपर्ने बाध्यता सिर्जना हुन सक्छ। यसले गर्दा आगामी निर्वाचनपछि मुलुक फेरि पनि अस्थिर सरकार र गठबन्धनको दुष्चक्रमा फस्ने जोखिम बढेको छ।
अन्ततः, यो विभाजनले नेपाली कांग्रेसलाई सुधार्ने एउटा ऐना त देखाएको छ, तर त्यसका लागि चुकाउनुपर्ने मूल्य निकै महँगो हुन सक्छ। यदि यो फुटले केवल नयाँ पद र प्रतिष्ठाको लडाइँ मात्रै बोकेको छ भने यसले कांग्रेसलाई इतिहासको गर्तमा पुर्याउनेछ। तर, यदि यो वास्तवमै विचार र एजेन्डाको प्रस्थान विन्दु हो भने यसले नेपाली राजनीतिमा एउटा नयाँ युगको सुरुवात गर्न सक्छ। अहिलेका लागि भने, कांग्रेसका आम कार्यकर्ता र शुभचिन्तकहरू आफ्नै घर भत्किएको टुलुटुलु हेर्न विवश छन्।
